Tiếng Anh sẽ trở thành ngôn ngữ thứ hai của Việt Nam?

Một hội thảo quy mô lớn mang tên "Hội nhập quốc tế thanh niên" bàn về những thách thức cũng như những giải pháp nhằm giúp thanh niên Việt Nam có thể hội nhập cùng bè bạn thế giới đã được Ban Bí thư T.Ư Đoàn tổ chức tại Hà Nội vào ngày mùng 5 tháng sáu vừa qua. Trong buổi hội nghị này có một phát biểu gây khá nhiều chú ý:

Anh Đoàn Văn Thái, Bí thư T.Ư Đoàn cho biết: T.Ư Đoàn đang có dự định đề xuất với Nhà nước coi tiếng Anh là ngôn ngữ thứ hai, sau tiếng mẹ đẻ, giống như một số nước như Singapore, Malaysia, Tây Ban Nha... Nếu được thì đây sẽ là cơ hội để Việt Nam nói chung và thanh niên Việt Nam nói riêng hội nhập quốc tế tốt hơn.
Trích từ báo Thanh Niên số ra ngày 9/6/2004

Thiết nghĩ chắc không ai phủ nhận được tầm quan trọng của tiếng Anh đối với Việt Nam trong việc hội nhập kinh tế, chính trị và văn hóa với thế giới, nhất là khi quá trình toàn cầu hóa đang diễn ra với một tốc độ chóng mặt. Biết tiếng Anh, giỏi tiếng Anh sẽ giúp chúng ta có một ưu thế vượt trội hơn những nước khác trong khu vực như Lào, Campuchia, và đặc biệt Trung Quốc. Thế nhưng muốn đề nghị tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai - một 'official language' ở Việt Nam, thì có hơi đi quá đà hay không?

Khi vừa đọc qua lời phát biểu trên thì có một số câu hỏi nảy sinh:
1. Tính thực tiễn của mục tiêu này đến đâu?
2. Có cần thiết biến tiếng Anh thành một ngôn ngữ thứ hai, sau tiếng mẹ đẻ chỉ vì mục đích hội nhập quốc tế? Nên nhớ rằng hội nhập ở đây không chỉ đơn giản là về văn hóa và giáo dục, mà nó còn bao trùm cả chính trị và kinh tế.
3. Giả sử Việt Nam quyết định thực hiện tham vọng táo bạo này thì mọi người có nghĩ rằng Việt Nam sẽ trở thành một Singapore mới của Châu Á hay không? Và cho dù có thành công hay không thì cái giả phải trả sẽ là gì? Mất đi văn hóa và bản sắc dân tộc? Hay thậm chí là mất đi chủ quyền quốc gia?

Trong diễn đàn HAO có thể nói số người giỏi tiếng Anh khá nhiều, và cũng không ít người đã,đang học tập hoặc làm việc tại những nước nói tiếng Anh, nên tin rằng mọi người sẽ cùng nhau thảo luận sôi nổi đề án này - một đề án mà đang chuẩn bị được trình lên Nhà nước.

Sau bài viết trên của anh Phạm Anh Khoa, khóa 99-02, đang học tại trường Cambridge Tutors College, đã có rất nhiều ý kiến tranh luận sôi nổi với nhiều mức độ và suy nghĩ khác nhau về vấn đề nêu ra. Sau đây là những bài viết tiêu biểu:


Ng. Quang Hưng, toán 1, khóa 85-87:
Tôi cho đề xuất này đi đúng hướng nhưng Việt Nam hiện chưa đủ khả năng để áp dụng nó trên quy mô toàn quốc. Ngắn gọn tôi sẽ chỉ tập trung bàn về tính khả thi của đề án này. Trước tiên không phải ý tưởng hay nào cũng có thể thực hiện được, người Việt Nam vẫn nhiều suy nghĩ còn quá lãng mạn. Thời Ngô Đình Diệm, trong miền Nam có một khối trí thức tên tuổi mong muốn Việt Nam trở thành một bang của Mỹ. Đó là ví dụ cho một ý tường không bao giờ thực hiện được. Mặt khác lại duy ý trí, muốn kiểm soát những thứ mà ai cũng biết là không thể kiểm soát được. Ví dụ như kiểm soát tư tưởng (?!)
Tuy nhiên trên một số phương diện nhất định có thể áp dụng thực hiện nó triệt để. Ví dụ có thể công nhận tiếng Anh là ngôn ngữ thứ hai tại các vùng đặc khu công nghiệp, ờ những vùng mà nguồn thu nhập từ du lịch là chủ yếu, tại những đô thị lớn như Sai Gòn, Hà Nội, v.v...; trong việc tuyển dụng công chức nhà nước ...; trên phương diện giáo dục phổ thông ngoài Toán và Văn là hai môn bắt buộc thì còn có môn tiếng Anh, được chú trọng ở mức độ tương đương từ lớp 1...; trên phương diện lâu dài phải chuẩn bị để ngành Y khoa và Luật (từ chữa bệnh đến tranh tụng trong Tòa án) đều có thể chấp nhận tiếng Anh...
Đó là hệ quả nếu như muốn công nhận tiếng Anh là ngôn ngữ thứ hai! Quan sát tình hình nước ta hiện nay, có thể đi đến kết luận: đề án trên là không khả thi ngay cả sau 10 năm nữa. Rất ít các nhân vật then chốt trong chính phủ, các đại biểu quốc hội Việt Nam, các quan chức cấp bộ, cấp tỉnh có thể trả lời phỏng vấn báo chí nước ngoài hay tranh luận, đàm phán mà không dùng tiếng Việt.
Tuy nhiên nếu có quyết tâm đưa nó thành chiến lược thực hiện lâu dài, tiến hành từng bước nhỏ và triệt để, có thể sau 40-50 năm nữa tiếng Anh thực sự sẽ là ngôn ngữ thứ 2 cho mọi công dân Việt Nam.
Phải nói thêm là tôi không cho việc đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ 2 là thần dược để Việt Nam có thể phát triển nhanh và hội nhập với thế giới. Cơ bản và then chốt theo tôi là phải xây dựng cơ chế thị trường tự do mạnh, quản lý nhà nước theo nguyên tắc pháp trị, nhanh chóng xóa bỏ kiểm duyệt tư tưởng (để các luồng suy nghĩ trên thế giới đến Việt Nam nhanh chóng không bị rào cản, nó cũng góp phần làm tăng khả năng sáng tạo trong suy nghĩ của người Việt), tôn trọng tự do cá nhân và quyền công dân. Lạc hậu trong suy nghĩ không phải vì người Việt kém tiếng Anh, mà là vấn đề kiểm duyệt, vấn đề không tôn trọng quyền được công bố những suy nghĩ, ý kiến cá nhân trên các phương tiện công cộng...


Lê Thành Nam, Hóa 1, khóa 01-04, trường Chuyên Tổng hợp:
Tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai cũng tốt thôi, nhưng không hẳn là quan trọng. Nếu chỉ được cái danh thì đâu có ích gì. Ví dụ điển hình là nước ta thuộc khối các nước nói tiếng Pháp nhưng không hiểu tỉ lệ dân số nói được tiếng này là bao nhiêu?!
Vấn đề chính ở đây, là đất nước ta phải sử dụng tiếng Anh thế nào cho linh hoạt, hợp lý và có ích nhất. Như chương trình dạy tiếng Anh phổ thông của Việt Nam theo tôi là chưa hiệu quả. Điển hình là khi người Anh sang Việt Nam nói chuyện với một đứa bé lớp 5, nói một hồi đứa bé dừng lại vì có một số mẫu câu "sang lớp 6 mới được học". Chương trình dàn trải 12 năm, nhưng khi dạy xong số người có thể nghe, hiểu và nói chuyện được với người Anh là không nhiều!

Các nước phát triển ở Châu Á là Hàn và Nhật đâu có cần lấy tiếng Anh làm ngôn ngữ thứ hai. Tuy nhiên, những người thuộc tầng lớp trên của hai nước đó thì tiếng Anh khá chuẩn.

Nhà nước ta nên xếp tiếng Anh thành một môn ngoại khoá, ai thích học thì học, và nhà nước nên tạo điều kiện tối đa cho những ai thích học sẽ được học tốt. Bản thân mỗi học sinh, sinh viên sẽ biết mình cần gì và họ sẽ tự hiểu được tầm quan trong của tiếng Anh, thứ tiếng được sử dụng chủ yếu trong những thông tin kiên thức quan trong nhất của nhân loại.


Lê Hoàng Hải, Tin, khóa 00-03
Còn em lại thấy đây là một ý kiến rất hay, hợp với xu hướng phát triển. Thế nhưng để thực hiện được thì có vẻ không đơn giản. Còn về việc văn hóa với bản sắc dân tộc, em không nghĩ việc coi tiếng Anh là ngôn ngữ thứ hai lại gây ành hưởng nghiêm trọng và tiêu cực. Bởi đây lại là một vấn đề khác. Ở Việt Nam nếu không làm tốt công tác văn hóa, tư tưởng thì dù tiếng Anh có không trở thành ngôn ngữ thứ 2 thì văn hóa và bản sắc dân tộc cũng vẫn có thể bị mất đi.


Còn bạn thị sao? Về vấn đề đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai với bạn là nên hay không nên? Cách thức áp dụng như thế nào? Và có liên quan đến vấn đề bản sắc dân tộc hay không? Hãy đọc và cùng bàn luận: http://www.hn-ams.org/forum/showthread.php?t=16050