Phải rất khó khăn tôi mới có thể phỏng vấn được thầy Hiền, dù thầy là giáo viên chủ nhiệm của tôi, bởi vì thầy rất bận rộn. Thầy đã tâm sự với tôi rất nhiều điều về cuộc đời thầy, về những khoá học sinh thầy đã và đang dạy, về những định hướng của thầy cho tương lai...

+ Thưa thầy, thầy có thể kể tóm tắt cho em về chặng đường học tập và công tác của thầy những năm qua được không ạ?
- Thầy sinh ra và lớn lên ở Hà Nội, là người Hà Nội chính gốc. Thầy học cấp I ngay ở Hà Nội, trước ngày giải phóng thủ đô. Sau đó học cấp II, III cũng ở Hà Nội và vào Khoa Sinh đại học sư phạm. Tốt nghiệp đại học năm 1963, thầy đã dạy học ở rất nhiều nơi: Thanh Hoá, Hà Sơn Bình, Hà Nội... Năm 1972, trước tiếng gọi của tổ quốc, thầy vào bộ đội, chiến đấu ở chiến trường Quảng Trị, Quảng Đà khói lửa, rồi sau đó tham gia suốt chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử giải phóng Sài Gòn. Đơn vị của thầy chính là là trung đoàn 66, sư đoàn 304 anh hùng, thuộc quân đoàn 2 - binh đoàn Hương Giang. Năm 1975, đất nước giải phóng, thầy trở về làm nghề dạy học. Và năm 1985, khi trường THPT chuyên Hà Nội - Amsterdam của chúng ta được thành lập thì thầy chuyển về dạy tại đây từ đó đến nay.

+ Thầy đã từng tâm sự với chúng em trong một buổi học rằng: Tôt nghiệp cấp III, thầy nộp đơn xin thi vào đại học y Hà Nội, nhưng sau đó hồ sơ lại bị chuyển sang khoa Sinh trường đại học Sư phạm Hà Nội. Vậy khi đó, thầy có cảm xúc như thế nào và điều gì đã tiếp sức cho thầy trên chặng đường dạy học để trở thành một thầy giáo giỏi và được học trò yêu mến như ngày nay?
- Đúng là sau khi tốt nghiệp cấp II, thầy đã nộp đơn vào trường đại học y khoa Hà Nội. Nhưng vì một số lý do đáng tiếc mà trường đại học y khoa đã chuyển hồ sơ sang khoa Sinh trường đại học Sư phạm Hà Nội ngay trước ngày thi. Tất nhiên, khi đó thầy cũng rất buồn vì nguyện vọng lớn của mình không đạt được, nhưng rồi học Sinh học thấy cũng hay, nhất là qua những đợt thực tập thăm thiên nhiên, tìm hiểu sinh giới. Khi đi thực tập sư phạm, đứng trên bục giảng và làm công tác chủ nhiệm, dạy học giúp cho học sinh hiểu bài, tiến bộ, và được học sinh yêu quý, thầy thấy rất vui rồi bỗng nhiên thấy yêu nghề và dần yên tâm với nghề dạy học.

+ Rất có thể chính điều không may mắn của thầy năm nào lại là sự may mắn lớn cho bao thế hệ học trò đã được thầy dạy dỗ và trưởng thành. Nếu khi đó thầy không vào khoa Sinh sư phạm thì chưa chắc bao nhiêu khoá học sinh chuyên Sinh của trường ta đã đạt được kết quả cao như ngày hôm nay. Thầy có thể nói sơ qua về những kết quả học tập mà các khoá học sinh của thầy đã đạt không ạ?
- Các học sinh thầy dạy (cả các lớp chủ nhiệm và các lớp ôn thi đại học) đều đạt được nhiều giải nhất, nhì, ba thành phố và quốc gia (có cả những em còn học lớp 11) Hai học sinh của thầy đã được dự thi quốc tế. Nhiều em còn là thủ khoa của các trường đại học: Đại học Y khoa Hà Nội, Đại học tổng hợp (nay là Đại học khoa học khoa học tự nhiên), Đại học nông nghiệp, Đại học Răng - hàm - mặt hoặc thủ khoa một số khoa đại học.

+ Từ nãy đến giờ em đã hỏi thầy nhiều về chặng đường dạy học của thầy. Bây giờ thầy có thể chia sẻ với em cảm xúc của thầy với nghề giáo viên được không ạ?
- Trong hơn 40 năm dạy cấp III (nay là trung học phổ thông), thầy đã từng dạy ở những vùng quê rất nghèo. Thầy đã trải qua nhũng năm học trong khói lửa chiến tranh, việc dạy học vô cùng khó khăn gian khổ, cho đến khi hoà bình và bây giờ dạy ở trường ta (trường Hà Nội - Amsterdam). Mỗi năm phương pháp và chương trình dạy học lại có những điều thay đổi, tuổi trẻ ngày một trôi đi, nhưng tình cảm với nghề, thầy vẫn cảm thấy “như những ngày xưa”. Chính các em học sinh (học trò của thầy) trong các lớp thầy dạy đã là nguồn động viên trong giảng dạy của thầy. Mỗi tiết dạy, các em trật tự, say mê, hứng thú nghe giảng và đạt kết quả tốt. Các em ra trường, trưởng thành trong cuộc sống nhưng vẫn nhớ tới thầy. Cha mẹ học sinh cũng rất quý mến thầy... Tất cả những điều đó là niềm hạnh phúc lớn nhất của đời thầy.

+ Thưa thầy, kỉ niệm thầy nhớ nhất trong cuộc đời dạy học của thầy là gì ạ?
- Trong đời dạy học, có những kỉ niệm thầy không bao giờ quên. Nhưng có lẽ kỉ niệm gây ấn tượng sâu sắc nhất với thầy có lẽ là câu chuyện về một người học sinh - một chiến sĩ. Năm 1967, trường thầy sơ tán về vùng quê Thiệu Nguyên - Thiệu Hoá - Thanh Hoá. Một buổi chiều nọ, một người lính lưng đeo ba lô “con cóc” nặng, tay chống “gậy Trường Sơn” trên đường hành quân Nam tiến đã xin phép đơn vị về thăm thầy giáo cũ. Đó chính là một học sinh cũ do thầy chủ nhiệm. Hai thầy trò chỉ kịp nói chuyện với nhau ít phút rồi trò lại phải đi cho kịp đoàn quân. Tình cờ năm 1974, tại chiến trường Quảng Đà, hai thầy trò lại được chiến đấu cùng một đơn vị, một sư đoàn. Trước hôm nổ súng đánh Thượng Đức (29 - 7 - 1974), em đó đã tìm đến thầy. Trong căn hầm giữa chiến trường, hai thầy trò đã tâm sự rất lâu với nhau về gia đình, về tình yêu.... Thế rồi ngày hôm sau, 30 - 7 - 1974, người học trò đã hy sinh anh dũng. Vừa qua, về thăm chiến trường xưa, thầy đã gặp mộ em đặt tại nghĩa trang liệt sĩ Thượng Đức - liệt sĩ Đinh Bách Vạn.

+ Câu chuyện thật là cảm động, thầy ạ. Nghe thầy kể em mới biết chiến tranh ác liệt đến thế nào. Em sẽ không bao giờ quên hình ảnh người chiến sĩ ấy. Còn trong hiện tại, thầy có suy nghĩ gì về thế hệ học sinh ngày nay? Liệu chúng em có xứng đáng tiếp bước được thế hệ đi trước không? Và thầy có thể cho chúng em những lời khuyên để vững bước vào đời được không ạ?
- Học sinh ngày nay có nhiều điều kiện trong học tập, đời sống gia đình và xã hội được nâng cao, không phải qua những ngày chiến tranh ác liệt và gian khổ. Nhiều em rất giỏi, thông minh và năng động. Học sinh trường Hà Nội - Amsterdam vẫn giành được những kết quả cao trong học tập và giáo dục toàn diện. Tuy vậy, các em không được qua thực tế chiến đấu, chiến tranh ác liệt với những năm tháng gian khổ. Các em đừng quên những người đi trước đã hy sinh để chúng ta có được cuộc sông ngày hôm nay. Đừng bao giò các em có ý nghĩ: bố mẹ, thầy cô lại nói chuyện “ngày xưa”. Các em hãy sống với phong cách hiện đại nhưng không được quên nền nếp truyền thống của gia đình mình, để sao cho trường mình sẽ là trường anh hùng mãi mãi... Đề các em đạt kết quả tốt trong học tập, trước mắt là đỗ đại học, bên cạnh sự quan tâm của gia đình và nhà trường, các em còn cần lưu ý nắm chắc kiến thức cơ bản, nâng cao để củng cố nội dung học trong chương trình, học tốt đồng bộ ba môn thi đại học. Hơn nữa, phải chăm chỉ, học tập có phương pháp, biết tự học. Đặc biệt phải chọn trường đại học phù hợp với bản thân. Ra đời, các em hãy tự tin (nhưng đừng tự kiêu), khiêm tốn (nhưng đừng tự ti). Hãy luôn nhớ: Sự thành đạt của các em luôn có sự đóng góp và mong mỏi của cha mẹ, thầy cô đấy. Thầy còn muốn nhắn nhủ với các em điều này: Ngành nghề nào cũng có phần hay, mà cũng có phần hạn chế. Các em hãy sống với nghề, hãy nhớ “có trái tim và khối óc thì nghề nào cũng có tương lai”.
Thầy chúc các em luôn mạnh khoẻ, học giỏi và thành đạt trong cuộc sống.

+ Cảm ơn thầy đã chia sẻ những tình cảm chân thành của thầy cho chúng em. Mong thầy luôn khoẻ mạnh và tiếp tục thành công trong cuộc sống.