Chủ nghĩa tư bản

Bác Trung đã trả lời Phước nhiều rồi, anh chỉ nói thêm một chút về kinh tế thôi.

Thứ nhất, bưu điện (bưu chính và viễn thông) và giao thông là hai ngành độc quyền tự nhiên (natural monopoly), trong đó việc đầu tư để có thêm được một mạng lưới cơ sở hạ tầng thứ hai nữa là lãng phí cho xã hội. Em không thể xây thêm một đường xe lửa thứ hai chạy từ Hà Nội vào Tp. Hồ Chí Minh đúng không? Vì thế, việc tư nhân hóa vội vàng sẽ chỉ chuyển vị thế độc quyền từ Nhà nước sang tư nhân, hiệu quả kinh tế không tăng, người tiêu dùng không có lợi. Về các ngành công nghiệp khai khoáng, anh thấy Nhà nước thực hiện chẳng có gì là sai cả. Tài nguyên là của cả đất nước, chứ không phải của một cá nhân nào cả. Việc khai thác chúng phải phục vụ lợi ích của cộng đồng. Một trong những mặt trái của kinh tế tư nhân là chạy theo lợi nhuận, do đó để tư nhân tham gia quá nhiều vào công nghiệp khai khoáng sẽ làm cạn kiệt tài nguyên và gây ô nhiễm môi trường. Cái này bác Thành cũng có đề cập đến ở trên khi nói về mặt trái của CNTB rồi.

Thứ hai, anh chưa thấy ai bảo đầu tư gián tiếp tốt hơn đầu tư trực tiếp cả. Tất cả các nước đều nhấn mạnh phát triển đầu tư trực tiếp hơn là đầu tư gián tiếp vì nó là cam kết lâu dài của các nhà đầu tư. Em có thể search google với từ khóa FDI, spillover effects sẽ thấy tác động của FDI. Khủng hoảng tài chính châu Á, khủng hoảng tiền tệ ở Argentina và Mexico đều do rút vốn đầu tư ngắn hạn (đầu tư gián tiếp) ồ ạt ra khỏi các nước này, vậy thì sự độc lập vững mạnh mà em nói đến nằm ở đâu?

Thứ ba, em hiểu sai ý anh 1 tẹo khi anh nói về Ba Lan. Vị trí của Ba Lan ngay sát với EU (trong quá khứ) và là một thành viên của EU (trong hiện tại) thuận lợi hơn rất nhiều so với Việt Nam. Em tưởng tượng nó cũng giống như Mexico ở cạnh nước Mỹ, hay Hàn Quốc ngay sát Nhật bản. Tất nhiên Việt Nam đưa hàng sang Phi-líp-pin thì thuận lợi quá rồi, nhưng xuất khẩu của Việt Nam sang cả khối ASEAN dù thuận lợi thế cũng chỉ đạt 3,8 tỷ đô-la năm 2004, trong khi xuất khẩu của Việt Nam sang EU dù xa xôi cách trở năm 2004 đạt 4,8 tỷ đô-la. Thế mới biết ở gần thằng giàu nó còn lợi thế nào nữa.

Cuối cùng, kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa do Việt Nam áp dụng từ sau khi đổi mới, em lấy bẳng chứng lịch sử ở đâu để chứng minh nó không thành công. Nhìn sang người bạn láng giềng hữu nghị của chúng ta chăng?
 
Chỉnh sửa cuối:
--Phước ah, về chuyện New Deal mình chỉ nói nó giải quyết được phần nào thôi, đâu có ý lí tưởng hóa nó :D:D

--Về chuyện nước Nga, lí do chính mà Boris Yelsin không thành công trong việc đưa kinh tế Nga đi lên sau khi LX tan rã là do ảo tưởng rằng có thể dựa vào phương Tây. Như anh Thành Trung đã nói
Đinh Trọng Thành Trung nói:
Vấn đề là "Phương Tây" ko phải là những con cừu, càng ko phải là những nhà từ thiện
Chính cái kiểu thả lỏng tự do 1 cách ồ ạt lại đưa nước Nga trở về thời phong kiến cát cứ thì đúng hơn. Mỗi địa phương không tuân theo quy định chung mà mạnh ai nấy làm. Nhà nước muốn họ tuân theo luật thì họ đưa con bài "li khai" ra mà dọa. Chính cái kiểu siết luật của Putin lại có tác dụng đưa mọi thức đi vào luật. Đất nước mà không có luật pháp thì giải tán đi là vừa :D:D:D

--Một cái nữa là ở đây có người ủng hộ kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, cũng có người phản đối nó. Nhưng thực chất nó là cái gì, mọi người cho cái giải thích được không ah. Theo ý mình hiểu (không phải là định nghĩa của mình) thì đó vẫn là kinh tế thị trường trong đó nhà nước có vai trò dẫn đường (như đưa ra các thông báo, dự đoán về kinh tế tài chính trong tương lai) và có những dịch vụ phục vụ người dân mà tư nhân chưa làm hoặc không muốn làm do lợi nhuận ít.

Trần Thiên Phước nói:
vd: người dân TQ ngày càng có nhiều tự do -> nền KT TQ phát triển mạnh
--Cái kiểu đổi mới "made in China" là nhà nước đổi mới từ trên xuống rồi mới tới nhân dân. Nhà nước được tự do trước, nhân dân tự do sau :D:D. Thế cũng chưa hẳn là tự do đâu. Đôi khi nhà nước ra những luật mà nhân dân không làm được. Ví dụ như sinh 1 con :D:D. Dân Tàu muốn sinh con thứ 2 toàn dắt díu nhau sang Mĩ hay những nước không có luật cấm đó thôi. Về chuyện xây chung cư mới thì ở Trung Quốc, nhà nước ra lệnh di dời trong 1 khoảng thời gian nhất định là phải theo, không di dời là dùng xe ủi cán hết >:). Còn ở Việt Nam thì ngược lại, đổi mới từ dưới lên. Đọc loạt bài về xã hội trước 1986 trên Tuổi Trẻ mình thấy rằng chính cái kiểu xé rào trong kinh tế đã đưa nhà nước mình tới chuyện đổi mới kinh tế mà báo chí nước ngoài không gọi là reform mà vẫn gọi là doimoi :D:D. Cũng cái ví dụ về giải tỏa cho công tác quy hoạch, ở mình thì còn đền bù nên mới dây dưa, cứ nhìn sang anh hàng xóm Trung Quốc xem, bật lại là có xe ủi giải quyết >:). Vì vậy Trung Quốc là 1 ví dụ tốt cho chuyện kinh tế có sự kiểm soát nhất định của nhà nước.

--Còn chê bai về kinh tế Việt Nam, chê bai về chuyện cấu trúc nhà nước, chê bai về tư tưởng lạc hậu, bảo thủ nhưng lại quên không nhìn đến một việc nhỏ: cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước theo kiểu bán cổ phiếu cho cán bộ công nhân viên làm việc cho các doanh nghiệp đó. Khi người lao động nắm được 1 phần tài sản của công ty, họ sẽ có trách nhiệm hơn vì đó cũng là tài sản của họ. Nhớ về chuyện tư nhân hóa ào ạt ở Nga, khi bán cổ phiếu, ai có thể mua? Liệu đó có phải là những bình thường người làm công cho các công ty nhà nước cũ, những người đã phải chịu đói trong thời bao cấp đang mơ đến cơ hội đổi đời chăng. Không!! Đó là những người giàu có đủ khả năng mua được phần lớn cổ phiếu và họ lại thay thế nhà nước nắm độc quyền công ty đó. Bây giờ, giả sử có tư nhân hóa ào ạt ở Việt Nam, ai chắc là không có chuyện độc quyền chuyển từ nhà nước sang thiểu số tư nhân???
 
Chỉnh sửa cuối:
Kể từ bài viết trước đến giờ đã có quá nhiều bài reply và quá nhiều vấn đề được đưa ra, mà phần lớn mình đều có thể trả lời được. Xin tập trung vào một số vấn đề:

1. Khái niệm "Nhà nước của dân, do dân và vì dân" (The Government of the People, for the People and by the People) là một cách nói khác về nhà nước pháp quyền. Nhà nước Pháp quyền cũng như dân chủ được hình thành cũng với sự ra đời của nền Cộng hòa, tức cùng một lúc với sự xuất hiện của CNTB.

Không thể dùng từ ngữ để định nghĩa khái niệm, từ ngữ chỉ là cách để người ta đặt tên cho các khái niệm mà thôi.

2. Vấn đề nhân quyền - lần đầu tiên nó được nhắc đến một cách chính thức trong Bản tuyên ngôn độc lập của Hoa Kỳ "We hold these truths to be self-evident, that all men are created equal, that they are endowed by their Creator with certain unalienable rights, that among these are life, liberty and the pursuit of happiness." Sau đấy các quyền này đã được định nghĩa rõ ràng hơn trong "The declaration of the right of the man" của cuộc cách mạng Pháp. Trước đấy, chưa bao giờ vấn đề nhân quyền được xem xét một cách cụ thể như thế.

3. Về con số thống kê ở Mỹ: có vẻ Trung nói đúng. Có thể vào www.census.gov để check được.

4. LX sụp đổ trước hết là do nền kinh tế LX đến thời điểm trước cải tổ đã đi đến chỗ bế tắc, năng suất lao động ngừng phát triển, bắt đầu xuất hiện tình trạng ăn cắp, tham nhũng ở các xí nghiệp nhà nước, sự già nua của tầng lớp lãnh đạo LX - tuổi trung bình của ủy viên TW đảng là 70 gì đấy. Nghĩa là đến thời điểm đấy LX đã có đầy đủ các yếu tố cho một cuộc khủng hoảng.

Để giải quyết vấn đề khủng hoảng này, Gorbachev đã quyết định cho các doanh nghiệp tự xác định giá bán - cũng giống như những gì các bác Miền Nam đã làm trước thời kỳ đổi mới. Ý tưởng thì hay, nhưng cách làm thì lại sai. Việc cho phép tự do xác định giá trong khi chưa có thị trường (nền kinh tế LX 99% là quốc doanh) đã dẫn đến việc các doanh nghiệp tự động đồng loạt tăng giá tạo ra tình trạng đầu cơ, khan hiếm hàng hóa và bên cạnh đó là lạm phát, nợ đọng giữa các xí nghiệp - điều mà các bác miền Nam đã tránh được. Chính tình trạng này đã làm cho cả nền kinh tế tê liệt - mà biện pháp giải quyết lại không thể tìm ra nhanh chóng.

Một lý do khác là vấn đề dân tộc. Gorbachev đã quá chủ quan khi coi vấn đề dân tộc không còn tồn tại trong xã hội Xô-viết - điều mà chính quyền LX vẫn tuyên truyền. Nhưng Gorbachev đã quên rằng, vấn đề dân tộc ở LX đã được giải quyết bằng vũ lực, và sau đó là bằng những chính sách tinh tế về dân tộc. Hàng loạt các quyết định sai lầm về vấn đề dân tộc đã dấn đến các cuộc xung đột đẫm máu... đã làm nền chính trị của LX đi đến chỗ khủng hoảng.

Cái gọi là Glasnost - tạm dịch là Công khai - của Gorbachev không khác gì là một cách bới hết các điểm xấu của chế độ để phê phán và đến cuối thời kỳ 80 việc phê phán và đả kích Đảng đã thành một trào lưu, mà người ta công khai nói trên báo đài. Có một điều gì đấy kỳ lạ là chính quyền lại không ngăn cản, thậm chí lại còn khuyến khích bằng cách không tuyên truyền điều ngược lại. Như vậy, bản thân Glasnost lại là chính sách tạo ra làn sóng chống đối chính quyền, đánh mất điểm tựa nhân dân của Đảng.

Chính những chuỗi sai lầm liên tục trên đã dẫn đến sự sụp đổ của LX, chứ không phải việc đưa nền dân chủ vào đất nước LX.

Còn sai lầm của Yeltsin lại không phải là chính sách tư nhân hóa hàng loạt, mà ở chỗ chính quyền Yeltsin đã không làm gì nhiều để ổn định tình hình, ngược lại họ lại ra sức vơ vét và tham nhũng trong tình cảnh đất nước vô cùng hỗn loạn. Bản thân Yeltsin là một tên say rượu nên rất bê tha.

5. Vấn đề tư nhân hóa:

Ở đây có nhiều điều phải nói lắm, mà trước hết là phải xác định đúng mục đích của tư nhân hóa đó là làm rõ vấn đề quyền lợi và trách nhiệm, nhưng quan trọng hơn đó là tìm được đúng người lên quản lý doanh nghiệp --> tăng năng suất và hiệu quả kinh doanh. Từ mục đích đấy, việc bán lại cổ phần cổ phiếu cho nhân viên của cty đôi lúc lại không cần thiết. Cách làm ở VN thì có phần đảm bảo được sự công bằng nhất định về hình thức và sự tham nhũng ngầm bên trong, và không hiệu quả về mặt kinh tế bởi ban lãnh đạo doanh nghiệp sau khi cổ phần hóa (một cách gọi chệnh tư nhân hóa) vẫn là những người cũ - vậy họ đem được cái gì mới cho doanh nghiệp cơ chứ?

Vấn đề cuối sẽ còn phải quay lại bàn nhiều.
 
Lưu Công Thành nói:
Chính những chuỗi sai lầm liên tục trên đã dẫn đến sự sụp đổ của LX, chứ không phải việc đưa nền dân chủ vào đất nước LX.
Đúng thế. Việc đưa nền dân chủ vào LX, hay vào bất cứ nước nào, bao gồm cả VN, ko thể nào là nguyên nhân dẫn đến khủng hoảng, loạn lạc... Cái chính là cách đưa nền dân chủ như thế nào mới là quan trọng.

Còn sai lầm của Yeltsin lại không phải là chính sách tư nhân hóa hàng loạt, mà ở chỗ chính quyền Yeltsin đã không làm gì nhiều để ổn định tình hình, ngược lại họ lại ra sức vơ vét và tham nhũng trong tình cảnh đất nước vô cùng hỗn loạn. Bản thân Yeltsin là một tên say rượu nên rất bê tha.
Chịnh quyền của Yeltsin, cũng những kẻ ủng hộ, có thể nói là cố tình tư nhân hóa hàng loạt để nhân đó trục lợi, vơ vét, tham nhũng, ....

Ở đây có nhiều điều phải nói lắm, mà trước hết là phải xác định đúng mục đích của tư nhân hóa đó là làm rõ vấn đề quyền lợi và trách nhiệm, nhưng quan trọng hơn đó là tìm được đúng người lên quản lý doanh nghiệp --> tăng năng suất và hiệu quả kinh doanh. Từ mục đích đấy, việc bán lại cổ phần cổ phiếu cho nhân viên của cty đôi lúc lại không cần thiết. Cách làm ở VN thì có phần đảm bảo được sự công bằng nhất định về hình thức và sự tham nhũng ngầm bên trong, và không hiệu quả về mặt kinh tế bởi ban lãnh đạo doanh nghiệp sau khi cổ phần hóa (một cách gọi chệnh tư nhân hóa) vẫn là những người cũ - vậy họ đem được cái gì mới cho doanh nghiệp cơ chứ?
Vấn đề khác rất nhiều. Thành không nhận thấy rằng một người lãnh đạo giỏi khi lãnh đạo một Cty "chung" thì sẽ khác ra sao với chính người đó lãnh đạo một Cty "riêng" sao? Một người lãnh đạo Cty nhà nước thì dù cty nhà nước đó có thua lỗ đến đâu cũng ko liên quan đến ông ta, nhất là khi ông ta sắp về hưu thì lại càng ko vấn đề. Bỏ qua đoạn tham nhũng thì cũng có đoạn là cứ ngồi đó lĩnh lương, nếu Cty lỗ thì do "trình độ cán bộ có hạn". Một lãnh đạo của cty tư nhân thì thua hay thắng là liên quan trực tiếp đến túi tiền. Khác nhau vậy đó!

Tuy vậy Thành nói đúng, vấn đề tư nhân hóa thế nào để cho công bằng, tránh vết xe đổ của Nga, là vần đề rất đáng nói. Ở một khía cạnh nào đó thì cũng chưa chắc chúng ta đã tránh được vết xe đổ đó một cách hoàn toàn theo cách làm hiện nay.
 
Chỉnh sửa cuối:
Thứ nhất, bưu điện (bưu chính và viễn thông) và giao thông là hai ngành độc quyền tự nhiên (natural monopoly), trong đó việc đầu tư để có thêm được một mạng lưới cơ sở hạ tầng thứ hai nữa là lãng phí cho xã hội
Mình đồng ý với quan điểm đó, nhưng nếu đây là thế kỷ 19; còn bây giờ, thế kỷ 21, viễn thông và giao thông không còn là độc quyền tự nhiên nữa (natural monopoly), bằng chứng có thể lấy trong các nước tây âu. Còn về bưu điện cũng vậy, lấy Bưu điện của Mỹ ra làm ví dụ, nó là 1 nửa nhà nước, 1 nửa tư nhân trên luật-

"the Postal Service takes on some several very non-governmental attributes via the powers granted to it under Title 39, Section 401, which include:

power to sue (and be sued) under its own name
power to adopt, amend and repeal its own regulations
power to "enter into and perform contracts, execute instruments, and determine the character of, and necessity for, its expenditures"
power to buy, sell and lease private property
power to build, operate, lease and maintain buildings and facilities
All of which are typical functions and powers of a private business"

trong website http://usgovinfo.about.com/blpostalservice.htm

-nhưng trên thực tế, bây giờ bưu điện Mỹ hoạt động giống như 1 doanh nghiệp tư nhân.

Em không thể xây thêm một đường xe lửa thứ hai chạy từ Hà Nội vào Tp. Hồ Chí Minh đúng không
Mình rất đồng ý với ý kiến này, tuy nhiên, không nhất thiết phải có 2 đường ray riêng dành cho 2 công ty khác nhau, họ có thể dùng chung 1 standard railroad (đường ray tiêu chuẩn) nhưng chỉ khác là xe lửa khác nhau, nhân viên khác nhau và giá cả khác nhau hoặc tuyến đường khác nhau (vd HN - DN, DN - HCM vv), giống như hàng không vậy. Với lại sự có mặt của nhiều công ty cạnh tranh, người có lợi thường sẽ là người tiêu dùng.

Về các ngành công nghiệp khai khoáng, anh thấy Nhà nước thực hiện chẳng có gì là sai cả. Tài nguyên là của cả đất nước, chứ không phải của một cá nhân nào cả. Việc khai thác chúng phải phục vụ lợi ích của cộng đồng. Một trong những mặt trái của kinh tế tư nhân là chạy theo lợi nhuận, do đó để tư nhân tham gia quá nhiều vào công nghiệp khai khoáng sẽ làm cạn kiệt tài nguyên và gây ô nhiễm môi trường
Mình rất đồng ý với nỗi lo lắng này, tuy nhiên lý thuyết đó nhiều kô đúng khi mà áp dụng hoàn toàn vào thực tế...bằng chứng cho thấy, phần lớn các công ty nhà nước khai thác khoáng sản nhiều khi không có kế hoạch và có nhiều tiêu cực.

Vd: như việc sản xuất than đó trong những bài post của anh Thành trong giai đoạn cũ, rõ ràng là các công ty khai thác than đá kô suy tính nhu cầu của người dân mà khai thác đúng theo chỉ tiêu, dẫn đến thặng dư than đá chất đống.

Hoặc là việc chặt phá rừng xảy ra hàng loạt những năm 90's dưới sự kiểm soát của các công ty nhà nước.

Mình nghĩ Trung cũng đọc qua bài article có đặc câu hỏi là "tại sao nhu cầu của voi không cao như bò, nhưng voi lại ở nguy cơ bị tuyệc chủng?" và hiểu hàm ý của sự nghịch lý đó.

Cuối cùng, kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa do Việt Nam áp dụng từ sau khi đổi mới, em lấy bẳng chứng lịch sử ở đâu để chứng minh nó không thành công. Nhìn sang người bạn láng giềng hữu nghị của chúng ta chăng?
Mình đồng ý là VN đã "thành công", tuy nhiên cái thành công này kém hơn nếu đem so sánh với korea hay Taiwan, Kazakhstan hoặc là gần hơn nữa Malaysia.

Vấn đề khác rất nhiều. Thành không nhận thấy rằng một người lãnh đạo giỏi khi lãnh đạo một Cty "chung" thì sẽ khác ra sao với chính người đó lãnh đạo một Cty "riêng" sao? Một người lãnh đạo Cty nhà nước thì dù cty nhà nước đó có thua lỗ đến đâu cũng ko liên quan đến ông ta, nhất là khi ông ta sắp về hưu thì lại càng ko vấn đề. Bỏ qua đoạn tham nhũng thì cũng có đoạn là cứ ngồi đó lĩnh lương, nếu Cty lỗ thì do "trình độ cán bộ có hạn". Một lãnh đạo của cty tư nhân thì thua hay thắng là liên quan trực tiếp đến túi tiền. Khác nhau vậy đó!
Vấn đề khác rất nhiều. Thành không nhận thấy rằng một người lãnh đạo giỏi khi lãnh đạo một Cty "chung" thì sẽ khác ra sao với chính người đó lãnh đạo một Cty "riêng" sao? Một người lãnh đạo Cty nhà nước thì dù cty nhà nước đó có thua lỗ đến đâu cũng ko liên quan đến ông ta, nhất là khi ông ta sắp về hưu thì lại càng ko vấn đề. Bỏ qua đoạn tham nhũng thì cũng có đoạn là cứ ngồi đó lĩnh lương, nếu Cty lỗ thì do "trình độ cán bộ có hạn". Một lãnh đạo của cty tư nhân thì thua hay thắng là liên quan trực tiếp đến túi tiền. Khác nhau vậy đó!
Mình cũng nghĩ nhận xét này có lý của nó...và hy vọng nó sẽ phát huy hiệc quả của nó trong thực tế.

Tuy vậy Thành nói đúng, vấn đề tư nhân hóa thế nào để cho công bằng, tránh vết xe đổ của Nga, là vần đề rất đáng nói. Ở một khía cạnh nào đó thì cũng chưa chắc chúng ta đã tránh được vết xe đổ đó một cách hoàn toàn theo cách làm hiện nay.
mình đồng ý với quan điểm này...còn lý do thì hình như mọi người đã giải thích rất rõ.
 
Chỉnh sửa cuối:
--Cái gọi là "kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa" có đôi chút khác biệt so với kinh tế thị trường kiểu Âu-Mĩ. Nhưng phải chăng vì cái khác biệt đó mà mình lại thấy sợ là sẽ sai, sẽ thất bại mà k0 dám thử??? Quy luật là bất cứ cái gì mới mà không hợp khẩu vị của mình thì mình không ưa. Nhưng cứ thử rồi mới biết nó đúng hay sai, tốt hay dở. Cách thực hiện kinh tế thị trường ở mỗi nước khác nhau nhiều. Như ở Nhật vẫn còn đang tranh cãi chuyện tư nhân hóa ngành bưu điện cơ mà. Cứ như hồi trước mình học đòi theo bác Liên Xô về mô hình kinh tế 1 cách mù quáng mà k0 biết là thời Nga hoàng họ đã có 1 nền móng công nghiệp rồi (tất nhiên là công nghệ lạc hậu), còn khi đó mình chỉ có lúa, lúa và lúa. Bọn Âu-Mĩ cũng thế, lúc bọn nó bắt đầu làm kinh tế thị trường đâu có gặp áp lực của các nền kinh tế thị trường "to" khác như mình bây giờ, lúc đó là nó tự do phát triển, sau đó mới tranh giành. Còn mình bây giờ đang ở thời tranh giành nên cách làm cũng phải khác chứ.
--Nói vớ vẩn tí thôi, ý chính là làm cái gì cũng nên cân nhắc là dân mình lợi cái gì, hại cái gì. Mà cái kiểu nước đang phát triển bây giờ không thể tránh được chuyện vấp ngã đâu, đành học theo kiểu trẻ sơ sinh vậy: ngã thì đứng dậy phủi tay chân đi tiếp:D:D:D
 
Top